Stair

Crosaire an Fhaoitigh – Stair an Chumainn

 

Bunaíodh Cumann Lúthchleas Gael i gCrosaire an Fhaoitigh sa bhliain 1957. Ba é an tAthair Bernard céad uachtarán an chumainn. Ba é Denis O’Connell an chéad chathaoirleach, taobh le Declan Burke ag obair mar runaí agus ba Dan Joe Kelleher an chéad chisteoir. Bhuaigh an cumann a chéad chomórtas i 1964 nuair a bhuaigh siad sraithchomórtas iománaíochta oirthear Chorcaí.

 

Sna hochtóidí chuaigh an cumann ó neart go neart. I 1981, buadh Corn an tSeandúna san iománaíocht agus sa bhliain dar gcionn, bhuaigh an cumann a chéad chraobhchomórtas iománaíochta i roinn Oirthear Chorcaí. Go dtí an t-am sin, bhí an cumann ag baint úsáid as cúpla páirc sa Bhaile Nua (Ballynoe) agus i mBaile Phiarais (Piercetown) i gcpmhair traenála agus chun cluichí a imirt. D’úsaid lucht an chumainn airgead a fuair siad ó chranncur míosúil chun a suíomh féin a cheannach i 1983 i mBaile an Bhrioscaigh (Ballinvriskig), an áit in a bhfuil an pháirc imeartha faoi láthair. A bhuíochas ag gabháil le cúpla ball dílis sa chumann, tógadh na seomraí gléasta atá anois againn i 1988. Rinneadh breis oibre i 1997 chun an suíomh a réiteach agus córas draenála cuimsitheach a chur i bhfeidhm.

 

Sa bhliain 1984, bliain chomóradh céad bliain Chumann Lúthcleas Gael, bhí rath ar chumann faoi-aois Chrosaire an Fhaoitigh, nuair a bhuaigh siad craobhchomórtas oirthear Chorcaí sa pheil Faoi-12.

 

Beartaíodh dul isteach i Roinn Seandún, i gCathair Chorcaí, le cluichí níos minice mar aidhm. Níor chuir an cinneadh sin isteach ar rath na fóirne, mar lean siad ar aghaidh sna blianta dar gcionn agus bhuaigh siad i gcomórtasaí Faoi-13 agus Faoi-14. Bhog ball amháin den fhoireann sin, Conor McGauran, suas go Bóthar na Trá (Salthill), Co. na Gaillimhe, lena chlann, agus d’imir sé le foireann peile mionúir na Gaillimhe.

 

Chuireadh tús le cónascadh (amalgamation) le foireann mionúir An Teampall Geal (Whitechurch) sa bhliain 1988 agus tháining dea-thorthaí ón dtús, nuair a bhuaigh siad craobhchomórtas mionúir Seandún sa pheil. Lean na deathorthaí, le buachaint sa chomórtas céanna i 1990, agus arís sa bhliain 1992. I 1990, tháinig an dá chumann le céile i bhfoireann nua Faoi-16. Cosúil leis an fhoireann mionúir, bhuaigh na buachaillí Faoi-16 craobhchomórtas sa pheil.

 

I dtús na nóchaidí lean dul chun cinn an cumann nuair a ardaíodh iad ó ghrád Sóisearach C go grád Sóisearach A, le honóracha faighte acu idir peil agus iomáint.

 

Lean buanna sa pheil agus iomáint díreach tar éis ardú chuig grád Sóisearach B sa bhliain 1991. An bhliain chéanna, d’imir an fhoireann iománaíochta i gcluiche ceannais an chontae i gcoinne Caisleán Ó Liatháin (Castlelyons), foireann a chuaigh ó neart go neart agus atá ag imirt sa grád sinsearach sna laethanta seo.

 

Le linn na bliana 1992, lean an deascéal seo. Bhí an bua ag an bhfoireann Sóisearach A i gCorn MacCurtain, comórtas iománaíochta), agus d’éirigh leis an bhfoireann Sóisearach B i Sraithchomórtas Peile Seandún. Sa bhliain 1994, bhí bua maith eile ag an bhfoireann peile sa sraithchomórtas sa chathair.

 

Ina dhiaidh sin, lean cúpla bliain lom, nuair nár buadh ach Corn Craobh Rua (1998) agus Sóisearach B Sraithchomórtas iomáint sa bhliain 1999.

 

Tháining malairt ceart ar an scéal afách sa bhliain 2001 nuair a tógadh an t-ollchinneadh chun cónascadh (amalgamation) a dhéanamh idir foirne Chrosaire an Fhaoitigh agus an Teampall Geal ag gach leibhéal, na foirne sóisearacha san áireamh. Bhí Crosaire an Fhaoitigh i gceannas i gcúrsaí peile, agus an Teampall Geal san iománaíocht. Bhí taithí mhaith ag an chuid is mó desna himreoirí ag imirt lena chéile Faoi-16, agus leis an bhfoirean mionúir, mar sin, ní raibh aon dua acu teacht le céile ar pháirc na himeartha. Díreach i ndiaidh an teacht le céile sin, ina gcéad séasúr, bhuadar an dara teideal Sraithchomórtas Peile Seandún sa grád Sóisearach A. Sa bhliain 2002, d’éirigh leo nuair a bhuaigh siad craobhchomórtas peile sna grádanna mionúir agus Faoi-16.

 

Ar chúis eile beidh buan-chuimhne ar an mbliain 2002 sa chumann, mar b’in í an bhliain a cailleadh Uachtarán an Chumainn, an tuasal Joe O’Callaghan. Thug Joe breis is daichead bliain ag obair go dian díograiseach ar son a chumainn féin, Chrosaire an Fhaoitigh. Rinne Joe gach uile sórt jab, ó chisteoir go giolla páirce (grounds-person), ó phríomh tiomsaitheoir airgid go roghnóir, ó mhaor cúil go tiománaí na foirne faoi-aois. Ní bheidh a leithéid ann arís, gan amhras ar bith.

 

Ba mhór an bhliain 2006 i stair an chumainn. Sa bhliain sin buadh na trí príomh-chomórtasaí peile i Roinn Seandúin sa grád Sóisearach A; an tsraith, an chraobh agus Corn Mhic Suibhne (MacSwiney Cup). Tar éis naoi mbliana fada is daichead ag feitheamh, agus briseadh croí tar éis teip sa cluiche ceannais i gcoinne Na Piarsaigh sa bhliain 2005, ag deireadh thiar thall, bhuaigh Crosaire an Fhaoitigh craobhchomórtas peile Sóisearach A sa chathair. Bhí an lámh in uachtar acu in aghaidh Bhaile an Easpaig (Bishopstown), An Dúghlais (Douglas) agus Na Piarsaigh sular d’imir siad in aghaidh foireann Naomh Uinseann (St. Vincents) sa chluiche ceannais. Agus níl deireadh an scéil cloiste againn ach an oiread, mar sa bhliain chéanna, bhí an bua ag an bhfoireann mionúir, agus bhí mí-ádh mór ar an bhfoireann peile Sóisearach B, nuair a theip orthu sa chluiche ceannais Seandúin an samhradh céanna.

 

Arís sa bhliain 2008, d’éirigh le foireann Crosaire an Fhaoitigh craobhchomórtas peile Sóisearach A Seandún a gabháil. Chomh maith le sin, d’imir siad i gcluichí ceannais craobhacha Faoi 21 agus mionúir.

 

Sa bhliain 2009, buadh craobhchomórtas peile Sóisearach A arís. Bhí an t-ádh orthu sa chomórtas céanna i 2010, nuair a bhuaigh siad arís é. Bhí tairbhe taithí na mblianta roimhe sin le feiscint nuair a d’imir siad i gcraobhchomórtas an chontae le torthaí dearfacha i gcoinne Raonithe Gabriel (Gabriel Rangers) agus Baile Mhisteala (Mitchelstown), roimh cluiche cheannais an chontae i gcoinne Cluain Uamha (Cloyne) a imríodh i bPáirc Uí Rinn. Ag deireadh an scéil, sa bhliain 2010, theip ar fhoireann Chrosaire an Fhaoitigh i gcoinne Cluain Uamha, le haon phaointe amháin. D’úsáid foireann Oirthear Chorcaí gach pioc dá dtaithí chun mian Chrosaire an Fhaoitigh a loit. Bhí aithne mhaith ag na dá fhoireann (Crosaire an Fhaoitigh agus Cluain Uamha) ar a chéile, d’imir siad cluiche ceathrú ceannais an chontae sa bhliain 2008, an cluiche imeartha i gCarraig na bhFear. An lá sin, bhí an an lamh in uachtar ag an bhfoireann ó Oirthear Chorcaí. Arís, sa bhliain 2009 bhuail na foirne céanna lena chéile i gcluiche i gCarraig Thuathail (Carrigtohill). Bhain Crosaire an Fhaoitigh díoltas amach ar an ocáid sin, ach theip orthu i gcluiche leath-cheannais an chontae i gcoinne Gleannúir (Glanworth). Bhuaigh an fhoireann sin ó Gleannúir craobh an chontae an bhliain chéanna.

Ag deireadh an tséasúir 2011, go drámatúil, chuir cumann Teampall Geal deireadh leis an cónasc idir an dá fhoireann, agus dá dheasca bhí foireann Chrosaire an Fhaoitigh ar ais an a haonair arís. Beag beann ar an drochscéal seo, chuireamar amach dhá fhoireann shóisearacha sa pheil agus don chéad uair i ndeich mbliana chuireamar amach foireann iománaíochta, a d’imir sa ghrád Sóisearach A an bhliain sin. Níos iontasaí ná sin, lean an rath, nuair a d’éirigh leis an bhfoireann i gcoinne Na Dubhshlánaigh (Delany’s) i gcomórtas Corn Mhic Suibhne sa pheil Sóisearach A. Leis an mbua seo, rinne an cumann rud uathúil (unique) speisialta le deich mbuanna as a chéile sa comórtas stairiúil sin. Is comórtas fíor craoibhe é sin, le foireann caite amach díreach nuair a chailleann siad cluiche, mar sin, ón mbliain 2003, tá níos mó na tríocha cluiche as a chéile, gan titim, imeartha ag Crosaire an Fhaoitigh! Ambaist, sa bhliain 2003, sna cluichí ceannais agus leathcheannais, bhí gá le h-am breise chun na buaiteoirí a fháil amach, ní raibh a fhios faoin spéir againn ag an am an réimeas a bhí á thosnú againn!